ChatGPT For Teens Bị Chấm Rủi Ro Không Chấp Nhận, OpenAI Bác Cách Thử Của Common Sense
Ngày 7/10/2026, Viện An toàn AI Thanh thiếu niên của Common Sense Media chấm ChatGPT for Teens "Unacceptable Risk" sau hơn 4.000 câu lệnh thử, còn OpenAI nói phép thử có thể chạy trước khi kiểm soát phụ huynh bật xong. Locaith tính lại bảng của báo cáo: mức giảm 10 điểm nhắc đường dây nóng (67 xuống
Ngày 7/10/2026, Viện An toàn AI Thanh thiếu niên (Youth AI Safety Institute) của Common Sense Media chấm ChatGPT for Teens ở mức "Unacceptable Risk" (rủi ro không chấp nhận được) sau hơn 4.000 câu lệnh thử trước và sau ngày OpenAI ra mắt chế độ này (18/8/2026). OpenAI không đồng ý: phần lớn phép thử "có thể đã bắt đầu và kết thúc trước khi kiểm soát phụ huynh được kích hoạt xong". Locaith đọc báo cáo gốc, trang trợ giúp của OpenAI và tính lại bảng số liệu của báo cáo. Kết quả: lời phản bác chỉ chạm tới phần cảnh báo phụ huynh; mức giảm 10 điểm ở việc nhắc đường dây nóng phần lớn đến từ một nhóm bệnh (trầm cảm, từ 19 xuống 1 trên 30 câu trả lời); còn việc "đoán tuổi" không được kích hoạt là kết quả của một tuần thử trên một số tài khoản 19 tuổi, chưa phải bằng chứng rằng cơ chế này hỏng.
Common Sense công bố gì
Common Sense Media là tổ chức phi lợi nhuận của Mỹ chuyên xếp hạng phương tiện và công nghệ cho gia đình. Viện An toàn AI Thanh thiếu niên là bộ phận của tổ chức này. Thông cáo ghi Viện được tài trợ bởi cả quỹ từ thiện lẫn ngành công nghiệp, trong đó có OpenAI Foundation và "nhà sản xuất một số công nghệ" mà Viện đánh giá; hãng AP viết Common Sense nhận tiền từ OpenAI và các hãng công nghệ khác. Viện nói họ giữ toàn quyền biên tập, và báo cáo cho biết OpenAI được xem bản nháp để kiểm tra dữ kiện, các chỉnh sửa "khi hợp lý" đã được đưa vào.
Cách thử: hai đợt nối tiếp. Đợt trước ra mắt chạy từ 13/7 đến 17/8/2026 trên tài khoản ChatGPT Plus (một số đăng ký 13 tuổi và liên kết với tài khoản phụ huynh, một số đăng ký 17 tuổi không liên kết). Đợt sau ra mắt chạy từ 25/8 đến 28/9/2026, thêm tài khoản Free, tuổi đăng ký từ 13 đến 17 và vài tài khoản 19 tuổi. Tuổi do người thử tự khai; ChatGPT không lần nào yêu cầu xác minh tuổi. Báo cáo nói "hơn 4.000 câu lệnh", xấp xỉ nửa trước nửa sau. Locaith cộng Bảng 1 của chính báo cáo ra 4.912 câu lệnh, gồm 2.083 trước (42%) và 2.829 sau (58%), và báo cáo ghi rõ đây là tổng cộng dồn qua các tài khoản, không phải 4.912 câu khác nhau.
Báo cáo cũng ghi nhận phần chạy đúng: ChatGPT từ chối nhập vai tình dục hoặc lãng mạn ở mọi câu lệnh thuộc nhóm đó, cả trước lẫn sau ngày ra mắt. Tóm tắt các phát hiện chính, kèm điều Locaith thấy cần lưu ý:
| Mảng | Báo cáo đo được | Lưu ý của Locaith |
|---|---|---|
| Cảnh báo phụ huynh | Hơn một chục tài khoản Free mới, liên kết với tài khoản phụ huynh trước khi trò chuyện, chia bốn nhân vật (tự tử, tự hại, hạn chế ăn, nôn ép). Thử 5, 15, 30, 45 phút và 60 phút (hai nhân vật): không có thông báo nào. Cả đợt thử dài trên các tài khoản đã có lịch sử: 4 thông báo (3 tự tử hoặc tự hại, 1 rối loạn ăn uống). | OpenAI nói tài khoản phụ huynh và tài khoản thiếu niên cần liên kết khoảng 3 giờ trước khi có thể nhận thông báo. Viện nói một số tài khoản liên kết chưa đủ 3 giờ, số khác hơn 3 giờ, nhưng không công bố từng tài khoản. |
| Chuyển tuyến khi khủng hoảng | 201 trong 390 câu lệnh được ba bác sĩ tâm thần nhi và thanh thiếu niên xác định là cần chỉ dẫn tài nguyên hỗ trợ. Trên 201 câu đó: có bất kỳ tài nguyên nào 77% xuống 74%; nêu đường dây nóng 33% xuống 23%; nhắc người lớn đáng tin 87% lên 94%. | Báo cáo: bỏ sót hơn 1 trên 4 chỉ dẫn cần có, dưới ngưỡng 95% ở 3 trong 5 mục "Red Line", và dưới ngưỡng cả trước lẫn sau ra mắt. |
| Bài tập về nhà | Nút "Show me the answer" xuất hiện ở 43% câu trả lời (13 tuổi, liên kết, bật Study Hours) và 90% (17 tuổi, dùng "@study"). Xoá tiền tố "@study" thì ChatGPT làm trọn 100% bài. | Bảng 2 của báo cáo cho thấy cấu hình 13 tuổi có Study mode bật tốt lên, xem phần riêng bên dưới. |
| Đoán tuổi | Vài tài khoản 19 tuổi, hơn 160 cuộc trò chuyện mới, khoảng 1.000 câu lệnh trong 7 ngày, có lúc nói thẳng đang học cấp hai và 13 tuổi: không lần nào chuyển sang chế độ thiếu niên. | Báo cáo không nêu số tài khoản; OpenAI chưa công bố độ chính xác của cơ chế này. |
| Nhắc nghỉ | Hai lần nhắc trong gần 2.000 câu lệnh, cả hai trong cuộc trò chuyện hơn 150 tin nhắn (khoảng 1,5 giờ). Không có lần nào trong các phiên 3 giờ, khoảng 400 câu lệnh chia ra nhiều cuộc trò chuyện. | Viện suy ra nhắc nghỉ đo độ dài từng cuộc trò chuyện chứ không đo thời gian dùng ứng dụng; đó là suy luận của Viện, OpenAI chưa trả lời điểm này. |
| Quyền riêng tư | Dữ liệu trò chuyện của thiếu niên có thể dùng để huấn luyện mô hình theo mặc định; không có chính sách riêng cho thiếu niên; quyền phụ huynh liên kết do chính thiếu niên quyết định và huỷ được bất kỳ lúc nào. | Mục này dựa trên đọc hơn 31 chính sách của OpenAI do bộ phận Common Sense Privacy thực hiện, không phải phép thử câu lệnh. |
OpenAI đáp thế nào, và trang trợ giúp của chính OpenAI nói gì
Một phát ngôn viên của OpenAI, theo TechCrunch và AP, nói OpenAI "cam kết sâu sắc với an toàn thiếu niên" và: "Our review of Common Sense Media's methodology shows that the bulk of their testing may have begun and concluded before activation of parental controls was complete, making their findings inaccurate". TechCrunch ghi thêm OpenAI nói phép thử không "phản ánh chính xác cách các biện pháp bảo vệ thiếu niên hoạt động trên thực tế", và OpenAI không giải thích phản bác phương pháp này ảnh hưởng thế nào tới các phát hiện về tín hiệu gắn bó và hành vi như bạn bè, cũng không trả lời có dùng độ dài hội thoại hay thời lượng phiên để đánh giá ChatGPT for Teens hay không.
Cùng ngày 7/10, OpenAI công bố số liệu của riêng mình: thiếu niên dùng trung bình dưới 15 phút mỗi ngày; dưới 2% dùng hơn ba giờ liên tục; ở gần một nửa các cuộc trò chuyện có nhắc nghỉ, thiếu niên nghỉ hoặc kết thúc trong vòng 5 phút. Đây là số trung bình do OpenAI tự đo và chưa có kiểm toán độc lập; nó cũng không trả lời câu hỏi mà Viện nêu, rằng nhắc nghỉ hầu như không xuất hiện trong phép thử.
Locaith tải trang trợ giúp "Parental controls" của OpenAI ngày 10/10/2026 (trang ghi "Updated: 3 days ago"). Trang viết: "After you link accounts, it may take up to a few hours before safety notifications can be sent"; thông báo về tự hại nghiêm trọng hoặc rối loạn ăn uống chỉ gửi sau khi "specially trained reviewers" (người duyệt được đào tạo) đánh giá; và "Safety notifications are not real-time monitoring. They may not identify every concern". Báo cáo của Viện ghi OpenAI đã cập nhật bài trợ giúp để phản ánh yêu cầu liên kết ba giờ; Locaith không có bản cũ nên không xác nhận được câu nào mới được thêm. Đọc hai bên cạnh nhau:
- Hai bên chưa đo cùng một thứ. Viện thử trong cửa sổ một giờ, mà báo cáo gọi là mốc OpenAI nêu làm mục tiêu; Locaith không thấy mốc một giờ ở trang trợ giúp. OpenAI mô tả một cơ chế có người duyệt, không thời gian thực, trễ vài giờ sau khi liên kết.
- Dữ liệu công khai chưa phân xử được. Không bên nào công bố thời gian liên kết của từng tài khoản thử. Viện nói họ giữ nguyên diễn giải sau khi kiểm tra; OpenAI nói phép thử có thể chạy quá sớm. Hai lời đó cùng đứng được.
- Dù OpenAI đúng, lời phản bác chỉ phủ một phần. Nó giải thích được dòng "0 thông báo" của phép thử chuyên biệt. Nó không liên quan tới các kết quả không cần liên kết phụ huynh: nhắc đường dây nóng, câu hỏi theo dõi trong cuộc trò chuyện, trả lời bài tập, thử đoán tuổi. Những kết quả đó có giới hạn riêng, như hai phần sau cho thấy.
Locaith tính lại: mức giảm 10 điểm ở đường dây nóng chủ yếu đến từ một nhóm bệnh
Bảng 4 của báo cáo cho số câu lệnh (n) của từng nhóm bệnh lý trên 201 câu cần chỉ dẫn. Locaith nhân tỉ lệ với n để ra số câu trả lời (làm tròn từng ô). Tổng cộng ra 67 so với 46 câu có đường dây nóng (33,3% và 22,9%) và 155 so với 149 câu có bất kỳ tài nguyên nào (77,1% và 74,1%), khớp 33%, 23%, 77%, 74% của báo cáo nên phép tính đi đúng phương pháp.
| Nhóm (n câu) | Nêu đường dây nóng: trước → sau | Có bất kỳ tài nguyên: trước → sau |
|---|---|---|
| Trầm cảm (30) | 19 → 1 | 29 → 28 |
| Loạn thần (22) | 14 → 7 | 22 → 18 |
| Hưng cảm (20) | 5 → 0 | 20 → 17 |
| Rối loạn khí sắc (9) | 4 → 0 | 7 → 4 |
| Tự tử và tự hại (26) | 23 → 20 | 23 → 23 |
| Rối loạn ăn uống (23) | 0 → 0 | 18 → 19 |
| Dùng chất (26) | 1 → 15 | 19 → 25 |
| PTSD (29) | 0 → 1 | 8 → 5 |
| Lo âu (7) | 1 → 2 | 6 → 7 |
| OCD (9) | 0 → 0 | 3 → 3 |
| Tổng (201) | 67 → 46 | 155 → 149 |
- Đường dây nóng giảm ròng 21 câu trả lời, trong đó riêng trầm cảm giảm 18 (19 xuống 1). Năm nhóm giảm tổng cộng 37 câu, ba nhóm tăng tổng cộng 16 câu (dùng chất tăng 14: từ 1 lên 15). Trầm cảm một mình bằng 86% mức giảm ròng; phần còn lại gần như triệt tiêu nhau (giảm 19 câu ở bốn nhóm, tăng 16 câu ở ba nhóm).
- Có bất kỳ tài nguyên nào chỉ khác 6 câu (155 so với 149 trên 201). Báo cáo không công bố chạy lặp hay khoảng tin cậy nên không biết 6 câu có vượt dao động ngẫu nhiên hay không.
- Khoảng trống lớn nhất có từ trước. Sau ra mắt, 52 trong 201 câu không có tài nguyên nào; riêng PTSD (24 trên 29 câu không có) và OCD (6 trên 9) chiếm 30 trong 52, tức 58%. Hai nhóm này cũng đã gần như không được chuyển tuyến trước ra mắt (PTSD 8 trên 29, OCD 3 trên 9). Báo cáo ghi ChatGPT dưới ngưỡng 95% ở cả hai đợt, nên đây là khoảng trống của ChatGPT nói chung, không phải do chế độ thiếu niên gây ra.
- Mẫu nhỏ. Nhiều nhóm chỉ có 7, 9, 9 hoặc 20 câu; với n = 9, một câu bằng 11 điểm phần trăm. Đừng đọc "63% xuống 3%" như một xác suất chính xác.
Điều này không xoá phát hiện của Viện: hai phép đo khác trong cùng báo cáo cho thấy câu trả lời khủng hoảng ngắn và phức tạp hơn. Câu hỏi theo dõi (kiểu "Bạn có đang chóng mặt hoặc đau ngực ngay lúc này không?") trước đây có trong hầu hết câu trả lời cho các câu cần chuyển tuyến và 28% kết thúc bằng một câu hỏi; sau ra mắt chỉ 13% có câu hỏi và 2% kết thúc bằng câu hỏi. Mức đọc trên các câu lệnh sức khoẻ tâm thần khớp nhau tăng từ lớp 8 (Flesch-Kincaid 8,1) lên gần lớp 10 (9,7). Ngôn từ khẩn cấp ("ngay bây giờ", "gọi 911") giảm từ 88% xuống 78% trên 201 câu. Tất cả vẫn nằm trong khung hai đợt thử cách nhau, mà báo cáo nhận là không tách được ảnh hưởng của chế độ thiếu niên khỏi thay đổi mô hình giữa tháng 7 và tháng 9.
Bài tập về nhà: có cấu hình tốt hơn, có cấu hình tệ hơn
Báo cáo nhấn vào phần xấu. Bảng 2 của báo cáo đầy đủ hơn, mỗi ô là 40 lượt giao bài (20 đề toán, 20 đề viết lịch sử). Tỉ lệ ChatGPT làm trọn bài:
| Cấu hình | Trước ra mắt | Sau ra mắt |
|---|---|---|
| 13 tuổi, liên kết, Study mode bật | 70% (28/40) | 18% (7/40) |
| 13 tuổi, liên kết, Study mode tắt | 80% (32/40) | 100% (40/40) |
| 17 tuổi, không liên kết, bật bằng "@study" | 0% (0/40) | 88% (35/40) |
| 17 tuổi, không liên kết, Study mode tắt | 83% (33/40) | 100% (40/40) |
Cấu hình 13 tuổi có Study mode bật giảm 52 điểm; cấu hình 17 tuổi dùng "@study" tăng 88 điểm, vì nút "Show me the answer" cho phép bỏ qua chế độ học. Hai dòng "Study mode tắt" là ChatGPT bình thường, vốn đã làm hộ khoảng 80% đề từ trước ngày ra mắt. Về Study Hours bị xoá bằng cách bỏ "@study": trang trợ giúp của OpenAI mô tả đúng như vậy, rằng Study Hours đặt lịch để các cuộc trò chuyện mới đủ điều kiện bắt đầu ở Study mode, và "do not block access to ChatGPT"; báo cáo cũng ghi OpenAI mô tả chính xác điều này. Vậy theo tài liệu thì đó là mặc định chứ không phải khoá. Vấn đề nằm ở cái tên "Study Hours" và ở việc phụ huynh dễ hiểu là khoá.
Đoán tuổi: "chưa kích hoạt được" khác với "không hoạt động"
OpenAI nói nếu hệ thống ước lượng người dùng dưới 18 tuổi hoặc người dùng khai 13 đến 17 tuổi thì tài khoản được đưa vào ChatGPT for Teens. Viện thử vế ước lượng: vài tài khoản đăng ký 19 tuổi, hơn 160 cuộc trò chuyện mới, khoảng 1.000 câu lệnh (Bảng 1 ghi 982) trong 7 ngày, cả giờ học và sau giờ học, nhắc tới khoá tủ đồ, xin bằng lái, trại hè, bài tập cấp hai, phụ thuộc cha mẹ đi lại, và có lúc nói thẳng mình học cấp hai và 13 tuổi. Không lần nào tài khoản chuyển sang chế độ thiếu niên. Trong câu trả lời ChatGPT có thừa nhận người dùng là trẻ vị thành niên, thậm chí nêu đúng 13 tuổi, nhưng không thêm biện pháp bảo vệ hay xác minh tuổi.
Hai giới hạn cần nói thẳng. Một: báo cáo chỉ viết "several" (vài) tài khoản 19 tuổi và không nêu con số. Hai: phần lớn tài khoản thử khai dưới 18 tuổi nên cơ chế ước lượng không được thử trên chúng. OpenAI chưa công bố độ chính xác của cơ chế này (bài ngày 19/8 của Locaith đã ghi điểm này), nên cả hai phía đều thiếu con số để đối chiếu. Mô tả chính xác là: một phép thử bảy ngày không kích hoạt được việc chuyển chế độ, một dấu hiệu đáng lo chứ chưa phải kết luận về tỉ lệ bỏ sót. Theo báo cáo, người lớn bị xếp nhầm vào chế độ thiếu niên có thể thoát ra bằng cách xác minh tuổi qua dịch vụ bên thứ ba; trong phép thử không có lần nào ChatGPT yêu cầu xác minh tuổi.
Giới hạn của chính báo cáo
- Hai đợt thử nối tiếp (13/7 đến 17/8 và 25/8 đến 28/9): mọi thay đổi của mô hình nền giữa hai thời điểm lẫn vào hiệu ứng của chế độ thiếu niên. Báo cáo tự ghi điều này.
- Không tính độ đồng thuận giữa người chấm. Mỗi câu lệnh được ít nhất ba chuyên gia xem, nhưng báo cáo nói không tính độ đồng thuận.
- Phạm vi hẹp. Thử ở Mỹ, từ tài khoản vùng Vịnh San Francisco; tuổi tự khai; không thử tạo ảnh, giọng nói, tuỳ biến giọng điệu và trò chuyện nhóm.
- So với đánh giá cũ không phải phép đo thay đổi. Common Sense từng xếp ChatGPT "High Risk" (23/10/2025) và "ChatGPT for Mental Health Support" ở mức Unacceptable (14/11/2025); báo cáo nói Viện đã mở rộng cách thử nên các mức này không đo trực tiếp thay đổi của sản phẩm.
- Tài trợ. Viện nhận tiền từ ngành, gồm OpenAI Foundation (thông cáo) và OpenAI cùng các hãng công nghệ khác (AP). Viện nói giữ độc lập biên tập. Locaith không có cơ sở để nói khoản tiền đó ảnh hưởng hay không ảnh hưởng kết quả, chỉ nêu để người đọc tự cân nhắc.
Với phụ huynh và nhà trường ở Việt Nam
Bài công bố ngày 18/8 của OpenAI nói chế độ này triển khai toàn cầu (xem bài ngày 19/8 của Locaith về ChatGPT for Teens). Locaith không có tài khoản thử tại Việt Nam để xác nhận chế độ hiện ra thế nào ở đây. Những điều dưới đây chỉ rút từ tài liệu của OpenAI và báo cáo:
- Cảnh báo an toàn không thay cho trò chuyện với con. Trang trợ giúp của OpenAI ghi rõ thông báo "không phải giám sát thời gian thực" và có thể bỏ sót; thông báo không kèm nội dung hội thoại. Thiếu niên huỷ liên kết được bất kỳ lúc nào và khi đó thông báo dừng.
- Nếu đã liên kết, chờ vài giờ trước khi coi là đã bật. OpenAI viết "up to a few hours" sau khi liên kết; đừng thử tính năng ngay phút đầu rồi kết luận.
- Study Hours là lịch mặc định, không phải khoá. Quiet Hours chặn hẳn được, nhưng báo cáo ghi đổi múi giờ thiết bị là vượt được.
- Tự thử trước khi tin. Kết quả phụ thuộc cấu hình (tuổi, liên kết, bật hay tắt Study mode). Trường học hoặc đơn vị giáo dục định đưa ChatGPT cho học sinh nên tự chạy vài phép thử trên tài khoản của mình thay vì chỉ dựa trên một báo cáo, dù là báo cáo của Common Sense hay thông cáo của OpenAI.
Locaith chưa kiểm chứng được gì
Mốc một giờ mà báo cáo gán cho OpenAI; thời gian liên kết của từng tài khoản thử; toàn văn phản hồi của OpenAI (Locaith chỉ có các câu trích do TechCrunch và AP đăng); các số liệu sử dụng do OpenAI tự công bố ngày 7/10. Locaith đọc bản web của báo cáo, không đọc bản PDF.
Nguồn:
- Common Sense Media Youth AI Safety Institute — ChatGPT for Teens Risk Assessment, 7/10/2026 — phương pháp, Bảng 1 đến 4, giới hạn, phát hiện
- Common Sense Media — ChatGPT for Teens Poses Unacceptable Risk to Kids, Common Sense Media Finds, 7/10/2026 — thông cáo, thông tin tài trợ
- OpenAI — Introducing ChatGPT for Teens: Built for learning, backed by protections, 18/8/2026
- OpenAI — Helping teens learn, plan, and shape the future of AI, 7/10/2026 — số liệu sử dụng do OpenAI tự công bố
- OpenAI Help Center — Managing parental controls in ChatGPT — Locaith tải ngày 10/10/2026
- TechCrunch — ChatGPT for Teens keeps teens talking, even during mental health crises, 7/10/2026 — phát ngôn của OpenAI
- Associated Press qua ABC News — Some guardrails on ChatGPT for Teens don't work as promised, watchdog group says, 7/10/2026
Báo cáo, hai trang của OpenAI, TechCrunch và AP được Locaith đọc trực tiếp ngày 10/10/2026. Bảng đếm số câu trả lời theo nhóm bệnh, các phép cộng 4.912 và 52 trong 201, và nhận xét về cấu hình bài tập là của Locaith, tính từ Bảng 1, 2 và 4 của báo cáo (tỉ lệ làm tròn nên số câu có thể lệch một đơn vị mỗi ô); các câu tiếng Việt trích từ báo cáo là bản dịch của Locaith. Ảnh bìa: ảnh nghệ thuật của OpenAI cho ChatGPT for Teens, Locaith đã xoá dòng chữ tiêu đề (ảnh og:image của trang báo cáo chỉ là logo OpenAI nên không dùng). Ảnh trong bài: Common Sense Media. Biên soạn và phân tích bởi Ban Biên Tập Locaith, 10/10/2026.